سندروم متابولیک چیست؟

سندروم متابولیک عارضه ای مهم و جدی است که امروزه به دنبال تغییر نوع زندگی پر تحرک به زندگی ماشینی و کم تحرک و همچنین تغذیه نامناسب ایجاد شده است افراد بسیاری در جامعه به این عارضه دچار بوده در حالیکه از ابتلا به ان بی خبرند. سندروم متابولیک مجموعه ای از اختلالات در متابولیسم با سوخت و ساز بدن است که احتمال بروز بسیاری از بیماریها از جمله بیماریهای قلبی و عروقی٬ دیابت و پرفشاری خون را افزایش داده و مرگ و میر ناشی از این بیماریهارا در شخص مبتلا افزایش میدهد درحال حاضر شیوع چاقی و به دنبال ان سندروم متابولیک در دنیا رو به افزایش است و از هر چهار نفر یک نفر به این مشکل مبتلا است میزان شیوع سندروم متابولیک در ایران یکی از بالاترینها در دنیا است این میزان درتهران ۴۲٪ برای زنان و ۲۴٪ برای مردان براورد شده و یافته های پژوهشها در شهرستانهای دیگر نیز حکایت از افزایش این پدیده دارد احتمال بروز سکته قلبی و یا سکته مغزی در افراد مبتلا به سنروم متابولیک سه برابر و احتمال بروز دیابت پنج برابر دیگر افراد جامعه است. با انکه سندروم متابولیک در کودکان نیز میتواند به وجود بیاید اکثر موارد در افراد بالای بیست سال مشاهده میشود.

این سندروم با وجود همزمان حداقل سه اختلال از موارد زیر در یک فرد تعریف میشود:
چاقی شکمی
افزایش قند خون یا کاهش اثر انسولین در بدن
افزایش چربی خون (تریگلیسیرید)
کاهش کلسترول خوب یا HDL خون
افزایش فشار خون
وجود این عوامل زمینه بروز مشکلات دیگری از جمله التهاب و لخته شدن خون را فراهم میکند و در دراز مدت علاوه بر بیماریهای قلبی و دیابت امکان بروز بیماریهای دیگری همچون کبد چرب و التهاب کبدی٬ بیماری تخمدان در زنان٬ انواع سرطان و زوال عقل را نیز افزایش میدهد.
چاقی شکم:
در بیشتر افراد٬ اضافه وزن و چاقی شکمی اولین عامل خطرساز سندروم متابولیک است که خود منشا بروز اختلالات دیگر این عارضه٬ مانند کاهش اثر انسولین و افزایش قند خون و همچنین افزایش چربی خون میباشد. و در واقع چربی شکمی افزایش بافت چربی در اطراف شکم است که با اندازه گیری دور کمر تعیین میشود در مردان دور کمر بالاتر از ۱۰۲ و درزنان بیشتر از ۸۸ سانتی متر غیر طبیعی بوده و یک عامل خطر ساز برای سندروم متابولیک محسوب میشود.
کاهش اثر انسولین و بروز دیابت:
انسولین یکی از هورمونهای حیاتی برای تنظیم سوخت و ساز و مصرف انرژی در بدن میباشد. بعد از خوردن مواد غذایی٬ مقدار زیادی قند در گردش خون جمع میشود (قند خون) که باید به سرعت از جریان خون به داخل سلول منتقل شود عملکرد انسولین در بدن مانند یک کلید است که قفل دری را باز میکند این هورمون راه را برای انتقال قند از گردش خون به داخل سلولهای بدن باز میکند تا قند در سلولها ذخیره شود و در مواقع نیاز برای انرژی سازی استفاده شود. اما چاقی بیش از حد و انباشته شدن چربی دور شکم از عملکرد انسولین کاسته و سلولهای بدن را در مقابل انسولین مقاوم میکند بطوریکه بدن باید مقدار بیشتری انسولین ترشح کند به همین دلیل افراد چاق همزمان قند خون و میزان انسولین خونشان بالا میرود و سلولها به تدریج بیشتر و بیشتر در مقابل انسولین واکنش نشان میدهند این حالت در دراز مدت میتواند به بیماری دیابت تبدیل شود افرادی که قند خونشان (ناشتا) بیشتر از صد میلی گرم در دسی لیتر است ریسک بالاتری برای وقوع سندرم متابولیک و دیابت دارند.
افزایش چربی خون (تری گلیسیرید):
تری گلیسیریدها یکی از انواع چربی در بدن هستند خوردن مواد چرب٬ باعث انباشته شدن چربی در بافتهای مختلف بدن و افزایش وزن میشود. اما چربی تنها عامل بالا رفتن سطح تری گلیسیرید و افزایش چربی و وزن نیست بلکه زیاده روی در خوردن بسیاری از مواد غذایی غیر چربی نیز٬ باعث بالا رفتن تری گلیسیرید و افزایش وزن میشود٬ زیرا بدن ان مواد غیر چربی را هم تبدیل به تری گلیسیرید کرده و به عنوان چربی در بدن انبار میکند. وقتی میزان تری گلیسیرید خون از سطح معمول بالاتر رود٬ بدن ان را در بافتهای مختلف از جمله کبد و اطراف قلب انبار میکند. و به همین دلیل احتمال بروز بیماریهای قلبی و همچنین کبد چرب را افزایش میدهد بر اساس تعریف سندرم متابولیک٬ افرادی که سطح تری گلیسیرید ناشتای خونشان بیشتر از ۱۵۰ میلیگرم در دسی لیتر است٬ شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماریها دارند.
کاهش کلسترول خوب(HDL):
کلسترول یکی دیگر از انواع چربی در بدن است که دارای انواع مختلفی است. یکی از انواع کلسترول (LDL) کلسترول بد نامیده شده است زیرا وجود میزان بالای ان در خون باعث تنگ شدن رگها و بروز بیماریهای قلبی-عروقی میشود. این در حالیست که میزان بالای یکی دیگر از انواع کلسترول ( HDL) که کلسترول خوب نامیده شده است احتمال بیماریهای قلبی عروقی را پایین میاورد مانند تری گلیسیرید٬ خوردن مواد غذایی با چربی زیاد و همچنین نوع چربی مصرفی٬ تاثیر بسزایی بر میزان کلسترول خون و بدن دارد. چربیهای اشباع شده و چربیهای ترانس مانند چربیهای حیوانی کلسترول بد را بالا میبرند و همزمان میتوانند کلسترول خوب را نیز پایین بیاورند. مصرف چربیهای غیر اشباع مانند چربیهای گیاهی میتوانند سطح کلسترول بد را کاهش داده و سطح کلسترول خوب را تا حدی افزایش دهند. سطح معمول کلسترول خوب درمردان و زنان متفاوت است. مردان و زنانی که سطح HDL خونشان به ترتیب کمتر از ۴۰ و ۵۰ میلیگرم در دسی لیتر است٬ مشکلات قلبی و عروقی بیشتری خواهند داشت.
افزایش فشار خون:
فشار خون به میزان فشار داخل عروق٬ به خصوص سرخرگها گفته میشود. فشار خون بالا و پایین هر دو مشکل ساز است و لازم است فشار خون در در محدوده خاصی باشد تا خطرات ناشی از نوسانات ان کاهش یابد. هر چه فشار خون بالاتر باشد٬ قلب باید بیشتر وسختر کار کند تا خون و اکسیژن را به اعضای بدن پمپ کند. هر چه قلب مدت زمان طولانیتری در معرض فشار خون بالا قرار گیرد٬ ماهیچه ان اسیب پذیر تر و کارایی ان کمتر میشود. فشار خون بالای ۱۳۰ روی ۸۵ میلیمتر جیوه احتمال بروز بیماری قلبی عروقی را افزایش میدهد.
کبد چرب:
بعد از بیماریهای قلبی عروقی و دیابت٬ یکی از شایعترین بیماریهایی که به دنبال سندروم متابولیک٬ ایجاد میشود کبد چرب است که اکثرا در افراد چاق مشاهده میشود. در این بیماری٬ چربی اضافی بدن داخل کبد انباشته میشود که این باعث اختلال در عملکرد کبد٬ و همچنین باعث التهاب در  بافت این عضو مهم میشود. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند٬ بافت کبد به شکل جبران ناپذیری اسیب میبیند و کبد دیگر قادر به انجام وظایف خود نخواهد بود. عدم درمان کبد چرب و کاهش وزن٬ میتواند در دراز مدت باعث پیشرفت بیماری٬ و بروز هپاتیت کبدی و یا سرطان کبد شود.
سندرم متابولیک چگونه درمان میشود؟
متخصصین سلامت دنیا٬ بهترین راه درمان و همچنین پیشگیری از بروز سندرم متابولیک را تغییر در شیوه زندگی از تغییر رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی میدانند. با انکه علل مختلفی از جمله فاکتورهای ژنتیکی نیز میتوانند در ایجاد سندرم متابولیک موثر باشند عادات غذایی غلط و عدم فعالیت بدنی مناسب٬ بیشترین تاثیر را در وقوع این عارضه دارند. به همین دلیل کاهش وزن٬ به همراه ورزش٬ بهترین نتیجه درمانی را برای افراد مبتلا به دنبال دارد. تحقیقات نشان داده اند که حتی کاهش ناچیزی از وزن٬ یعنی فقط ده درصد از وزن هر فرد نیز تاثیربسیاری در بهبود عوامل خطرساز سندرم متابولیک و کاهش احتمال بروز بیماریهای قلبی عروقی و دیابت دارد.
کاهش وزن:
حتما تا به حال کلمه کالری را شنیده اید. کالری یک واحد انرژی است که بدن ما برای انجام فعالیتها٬ به ان احتیاج دارد. ما کالری را با خوردن غذاهای مختلف دریافت میکنیم. و با ورزش و داشتن تحرک بدنی٬ ان را میسوزانیم. کاهش وزن وقتی صورت میگیرد که کالری سوزانده شده٬ از کالری دریافتی بیشتر باشد.
مهمترین راه برای کاهش وزن و تغذیه سالم این است که شما احساس گرسنگی خود را بشناسید و ان را از احساسات دیگر درست تشخیص دهید. گرسنگی به تدریج و به ارامی به وجود می اید٬ ولی هوس کردن٬ ناگهانی است. سعی کنید با شناخت احساس گرسنگی خود٬ از خوردن در مواقعی که فقط هوس خوردن میکنید٬ و یا از روی احساسات مانند ناراحتی٬ عصبانیت٬ و یا استرس تمایل به خوردن پیدا میکنید پرهیز کنید. چون در این مواقع که بدن شما احتیاجی به مواد خوردنی ندارد٬ فقط انها را در بدن انبار میکند که این باعث اضافه وزن میشود.

بسیاری از مواقع٬ عادات غلط غذا خوردن باعث اضافه وزن میشوند و با اصلاح این عادات در کنار تغذیه سالم٬ میتوانید به کاهش وزن خود کمک کنید. نکات زیر را بخوانید و به انها عمل کنید:

وعده های غذایی را به طور منظم میل کنید و هیچ وقت صبحانه٬ نهار٬ و شام که وعده های اصلی هستند٬ را حذف نکنید. حذف یک وعده غذایی برابر است با گرسنگی بیش از حد و باعث زیاده روی در غذا خوردن وعده بعد میشود. سعی کنید وعده های غذایی را هر روز در ساعتی مشخص و با برنامه ریزی میل کنید
صبحانه رامفصلترین و سنگینترین وعده غذایی خود قرار دهید و هرچه از روز میگذرد مقدار غذای ممصرف شده درهر وعده کمتر شود٬  بطوریکه شام سبکترین وعده باشد.
از ریزه خواری و خوردن تنقلات پرهیز کنید و در صورت گرسنگی بین وعده های اصلی غذا٬ از میوه و سبزیهای خام برای رفع ضعف و گرسنگی استفاده کنید.
از نگه داشتن تنقلات غیر سالم٬ مانند چیپس٬ پفک٬ و یا انواع کیک و بستنی در خانه خودداری کنید. اگر نخرید و در خانه نباشد مسلما از انها نمیخورید.
بعضی وقتها افراد احساس گرسنگی میکنند٬ ولی در واقع تشنه هستند و نیازی به خوردن غذا ندارند بنابراین٬ هر موقع بین وعده های غذایی احساس گرسنگی کردید اول کمی اب بنوشید٬ بعد اگر همچنان گرسنه بودید٬ میان وعده های سبک و سالم میل کنید.
روزانه حداقل ۸ لیوان اب بنوشید
همراه غذا مایعات مصرف نکنید ولی نیم ساعت قبل از غذا یک لیوان اب مصرف کنید
از مصرف نوشیدنیهایی که کالری دارند از قبیل نوشابه و ابمیوه خودداری کنید. اب٬ شیر٬ چای٬ قهوه٬ دوغ نوشیدنیهای مجاز برای کاهش وزن هستند.
از قبل برای وعده های غذایی خود برنامه ریزی کنید معمولا انتخاب دقیقه ۹۰ وقتی گرسنه هستید انتخاب سالمی نیست.
از حذف وعده غذایی قبل از رفتن به مهمانی یا عروسی بپرهیزید در عوض قبل از رفتن به مهمانی میان وعده ای میل کنید تا موقع شام که اکثرا با انواع غذا مواجه میشوید زیاده روی نکنید.
وقتی گرسنه هستید به خرید مواد غذایی نپردازید چون معمولا در این مواقع خیلی بیشتر از حد نیاز و در اکثر موارد٬ غذایی ناسالم خریداری میکنید
حتی الامکان بیرون از خانه و از غذاهای اماده میل نکنید درصورتیکه بیرون غذا میل میکنید یک غذا را بین دو نفر قسمت کنید یا غذای کودک که حجم کمتری دارد برای خود سفارش دهید.
در طول شب سعی کنید به میزان کافی استراحت کنید چون کم خوابی سبب ترشح هورمونهایی میشود که اشتها را زیاد میکند.
اداب سفره:
از بشقاب و لیوانهای کوچک برای غذا خوردن استفاده کنید تا حجم کمتری میل کنید.
غذا را با عجله نخورید٬ ارام بجوید٬ بطوری که هر وعده غذایی بیست دقیقه طول بکشد.
هر لقمه را ۲۰ تا ۳۰ بار بجوید و بین دو لقمه قاشق و چنگال خود را زمین بگذارید
موقع غذا خوردن تویزیون نگاه نکنید٬ چون باعث میشوید بطور غیر اگاهانه بیشتر از حد نیاز غذا بخورید.

غذا را بار اول به مقدار کمی در بشقاب بکشید و میل کنید. شاید با همان مقدار کم سیر شدید و بدانید که همیشه اگر هنوز گرسنه بودید٬ میتوانید دوباره غذا بکشید.
قبل از کشیدن غذا برای بار دوم٬ اول ۲۰ دقیقه صبر کنید انتقال پیام سیری از معده به مغز کمی طول میکشد بعد از ۲۰ دقیقه اگر همچنان احساس گرسنگی کردید دوباره کمی غذا بکشید.
اگر دیدن غذای زیاد بر سر سفره شما را وسوسه میکند که بیشتر بخورید٬ بهتر است که یا غذا را مستقیم از قابلمه در بشقاب خود بکشید که سر سفره جلوی شما نباشد٬ و یا مقدار کمتری غذا درست کنید که اضافه نداشته باشد.
در هر وعده غذایی٬ بشقاب خود را طبق چیدمان بشقاب زیر پرکنید. یعنی نصف بشقاب خود را از میوه و سبزیجات (سبزی خوردن٬ سالاد٬ سبزی خورشت٬ سبزیهای اب پز) یک چهارم ان را از نان و غلات (برنج٬ نان٬ ماکارانی٬ سبزیهای نشاسته ای مانندسیب زمینی و یا ذرت) و یک چهارم دیگر را از پروتیین (حبوبات٬ مرغ٬ ماهی یا گوشت قرمز کم چرب) پر کنید. همراه غذا میتوانید ماست خورده و یا دوغ بنوشید.
تغذیه سالم:
مواد غذایی به گروههای مختلف تقسیم میشوند. مصرف مقداری از هر گروه برای سلامتی ضروری است اما اکثر مواقع افراد از یک یا دو گروه غذایی بیشتر و یا کمتر از حد نیاز بدن مصرف میکنند که این باعث افزایش وزن و بروز بی۸ماریهای مختلف میشود. بهت

اطلاعات تماس

تلفن:
۰۲۱۲۲۵۸۴۲۳۲
آدرس:
خیابان پاسداران - ابتدای بوستان نهم - ساختمان مهر - پلاک ۱۳۳- طبقه اول - واحد۳

آدرس روی نقشه

 

پرسیدن سوال

CAPTCHA

این قسمت برای جلوگیری از ورود ربات ها و برنامه های نوشتن هرزنامه است.